Εν αρχή ην η Σαντορίνη
Ας κάνουμε ένα flashback στο 1982. Ο νεαρός οινολόγος Άγγελος Ρούβαλης ξεκινά συνεργασία με τον Συνεταιρισμό Σαντορίνης. Ερχόμενος από το Μπορντό, βλέπει με έκπληξη τον τρύγο να ξεκινά στις 15 Σεπτεμβρίου, με το παραγόμενο κρασί να φτάνει τους 15 βαθμούς αλκοόλ. Το κρασί αυτό επωλείτο για να αναμειχθεί με άλλα φθηνά κρασιά ή να αραιωθεί με νερό (20%), προσφέροντας κέρδος σε μικρούς και μεγάλους οινέμπορους της χώρας. Το χύμα κρασί «χωρίς φάρμακα» κυριαρχεί και στη Σαντορίνη.
Ο Άγγελος αξιοποιεί τη νομοθεσία των ΠΟΠ, που είχε εισηγηθεί λίγα χρόνια νωρίτερα η Σταυρούλα Κουράκου, και ξεκινά να αλλάξει το οινικό τοπίο του νησιού. «Ο οινολόγος που μας ήρθε εφέτος είναι τρελός», λένε καλοκάγαθα οι ντόπιοι. Κι όμως, δημιουργεί τον πρώτο οίνο ΠΟΠ Σαντορίνης και το πρώτο εμφιαλωμένο κρασί του Συνεταιρισμού, ο οποίος μέχρι τότε δεν διέθετε εγκαταστάσεις εμφιάλωσης.
Έρχεται σε επαφή με τον Πάρι Σιγάλα, τον μυεί στη σύγχρονη οινολογία, ενώ δέχεται και μια ινκόγκνιτο επίσκεψη από τον παππού Μπουτάρη, τον οποίο ενημερώνει για τις δυνατότητες του σαντορινιού αμπελώνα. Η Σαντορίνη ετοιμάζεται σιγά-σιγά να πάρει τον δρόμο της και να ηγηθεί του Ελληνικού Κρασιού.
Στ’ αχνάρια του Clauss
Τρία χρόνια αργότερα, το 1985, ο Άγγελος επιχειρεί να λειτουργήσει ανάλογα στην Αχάΐα Κλάους και στον πελοποννησιακό αμπελώνα, με φιλοδοξία να ξαναζωντανέψει το όραμα του Clauss. Εκεί, όμως, το κλίμα είναι διαφορετικό: η «μάρκα» έχει το επάνω χέρι, η διαχείριση δεν είναι χρηστή και δεν υπάρχει στρατηγικό σχέδιο για την πορεία της εταιρείας και του ελληνικού κρασιού. Αποχωρεί, έχοντας αποκτήσει συνολική εικόνα του ελληνικού αμπελώνα. Είναι πλέον έτοιμος να αναδείξει τις αυτόχθονες ποικιλίες και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των ορεινών περιοχών.
Ροδίτης και Λαγόρθι στην ορεινή Αιγιάλεια
Το 1990, ο Άγγελος Ρούβαλης φέρνει δυναμικά στην επιφάνεια τον ορεινό Ροδίτη με το «Ασπρολίθι», επιτομή του σύγχρονου ελληνικού κρασιού, και αναδεικνύει τη σπουδαία αμπελουργική ζώνη της Αιγιάλειας, γνωστή διεθνώς για τις αρετές της μέσω της σταφίδας ΠΟΠ “Βοστίτσα”, αλλά όχι για τα κρασιά της.
Χτίζει το μοναδικό σύγχρονο βαρυτικό οινοποιείο, σε έξι επίπεδα πάνω στον βράχο, πρωτοπορώντας στην ήπια οινοποίηση και παλαίωση των οίνων.
Δύο χρόνια αργότερα, το 1992, αναζητά το Λαγόρθι στην ορεινή Αιγιάλεια και στον πειραματικό αμπελώνα του Ινστιτούτου Οίνου στην Τεγέα. Διαδίδει την ποικιλία ανάμεσα στους αμπελουργούς της περιοχής με νέες άδειες φύτευσης 100 στρεμμάτων. Το 1997 προτείνει το Λαγόρθι στον Τοπικό Οίνο Πλαγιών Αιγιάλειας και η ποικιλία σώζεται. Ο Άγγελος το οινοποιεί και παρουσιάζει την πρώτη ετικέτα μονοποικιλιακού Λαγόρθι, εσοδείας 1997.
Η ποικιλία, ωστόσο, θα χρειαστεί να περιμένει υπομονετικά 25 χρόνια, μέχρι το 2021, για να αναδείξει τον υπέροχα μοναδικό της χαρακτήρα μέσα από τη δουλειά της Θεοδώρας Ρούβαλη και του Αντόνιο Ruiz Pañego. Αντίστοιχα, τον ίδιο χαρακτήρα αποτυπώνει και η νέα γενιά του οινοποιείου, που εργάζεται μεθοδικά και με πρωτόγνωρο ενθουσιασμό. Το οινοποιούν με μακροήμερη εκχύλιση μέχρι το τέλος της ζύμωσης, στη συνέχεια το ωριμάζουν sur lies, και ιδού μια ακόμη δικαίωση για την Κουράκου, η οποία είχε ξεχωρίσει την ποικιλία ήδη από τη δεκαετία του 1970.
Με την ίδια ενέργεια, ανεβάζουν τη Μαυροδάφνη σε νέο, γοητευτικό επίπεδο και, με τη συμβολή της «Τσιγκέλω», καθιερώνουν τη Μαυροδάφνη ως μία από τις καλύτερες ελληνικές ερυθρές ποικιλίες για ξηρό κρασί.
Ο Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου
Κατά τη διάρκεια δεκαπέντε ετών, από το 1998 έως το 2015, ο Άγγελος αφιερώνει τις δυνάμεις του στον ΣΕΟ. Αρχικά συμβάλλει καθοριστικά στη νομοθέτηση του νέου Ελληνικού Κρασιού, με πρωτοπόρο τον Γιάννη Μπουτάρη. Στη συνέχεια, ως Πρόεδρος του ΣΕΟ (2008–2013), αναλαμβάνει τον συντονισμό του κλάδου για την εκπόνηση του Στρατηγικού Σχεδίου Marketing (2010), το οποίο σηματοδοτεί την ριζική αναδιάταξη του ελληνικού κρασιού τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και διεθνώς.
Το ανώνυμο χύμα και οι μάρκες αναμίξεων υποχωρούν μπροστά στις τοποποικιλίες-πρεσβευτές: Ασύρτικο Σαντορίνης, Ξινόμαυρο Νάουσας, Αγιωργίτικο Νεμέας και Μοσχοφίλερο Μαντινείας. Η τοποποικιλία Ροδίτης Αιγιάλειας, και άλλες κατακτήσεις του σήμερα, αξίζει να συμπληρώσουν το νέο πρόσωπο του ελληνικού κρασιού.
Την ίδια εποχή, ο Άγγελος, ως πρόεδρος του ΣΕΟ, οργανώνει την πρώτη και μοναδική μεγάλη αμπελουργική συνάντηση (2013) όπου τίθενται επί τάπητος τα μικρά και μεγάλα θέματα του ελληνικού αμπελώνα. Παράλληλα, προωθεί συνέργειες με τον Τουρισμό και τη Γαστρονομία (Έκθεση Ξενία, ΞΕΕ, βραβεύσεις εστιατορίων ανά την επικράτεια). Μαζί με τη Σοφία Πέρπερα, τον Στέλλιο Μπουτάρη και άλλους πρωτοπόρους οινοποιούς, ξεκινούν τις πρώτες ενέργειες εξωστρέφειας στις ΗΠΑ, που οδηγούν στην πλήρη αναστροφή της εικόνας του ελληνικού κρασιού στο εξωτερικό, με βάση το Στρατηγικό Σχέδιο.
Σχηματίζεται το νέο πρόσωπο του οινοποιείου Ρούβαλη
Όλο αυτό το διάστημα, η Θεοδώρα Ρούβαλη συγκεντρώνει γνώσεις και εμπειρίες σε πολλές αμπελουργικές περιοχές του κόσμου, με δική της πρωτοβουλία. Όταν επιστρέφει στην Αιγιάλεια και στο οινοποιείο, με ξεχωριστή μαεστρία κρατά τα θετικά του Άγγελου και προχωρά σε αναδιοργάνωση όλων των άλλων. Στην οικογένεια Ρούβαλη γνωρίζουν καλά ότι η παράδοση αποτελείται από τις καινοτομίες του παρελθόντος και ότι οι σημερινές καινοτομίες είτε θα ενσωματωθούν στην παράδοση εφόσον είναι αξιόλογες, είτε θα ξεχαστούν ως αχρείαστες.
Η Θεοδώρα πραγματοποιεί αλλαγές στην οργανωτική δομή της εταιρείας, στη μετοχική σύνθεση και στο ΔΣ, καθώς και στην εμπορία (η διανομή πλέον γίνεται από τη Β.Σ. ΚΑΡΟΥΛΙΑΣ). Στρέφεται στον αμπελώνα και προχωρά σε ριζική ανανέωση των προϊόντων και των ετικετών της εταιρείας. Η στροφή σε premium προιόντα είναι σαφής και υποστηρίζεται από 120 στρέμματα νέου ιδιόκτητου αμπελώνα σε υψόμετρο 1000 μέτρων, στη θέση Σύρραχο (στα σύνορα Καλαβρύτων και Αιγιαλείας), τον οποίο εγκαθιστά με σπουδαίες προσπάθειες ως μια πρώτη απάντηση στην κλιματική κρίση. Η βιολογική καλλιέργεια παίρνει το επάνω χέρι στο αμπέλι, ενώ στις εργασίες παλαίωσης στο κελάρι ο Αντόνιο εφαρμόζει βιοδυναμικές αρχές, έχοντας αποκτήσει πλούσια εμπειρία ως οινολόγος σε βιοδυναμικό οινοποιείο της Βουργουνδίας. Στην ομάδα προσχωρεί και ο Γιάννης Βαγενάς, εξειδικευμένο στέλεχος της οινικής αγοράς με σπουδές στον Τουρισμό, τη Διοίκηση Επιχειρήσεων και Ανθρωπίνων Πόρων.
Στο Αμπέλι
Η Θεοδώρα και ο Αντόνιο πρωτοπορούν με πολύ πυκνές φυτεύσεις (650 φυτά το στρέμμα), ωθώντας τα φυτά να βαθύνουν το ριζικό τους σύστημα. Στηρίζουν στοιχειωδώς το άγονο ορεινό έδαφος των πλαγιών με οργανικό βιολίπασμα και σπορά βίκου (χλωρή λίπανση), ενώ κρατούν τις αποδόσεις σε πολύ χαμηλά επίπεδα ώστε τα φυτά να αντέχουν στις δύσκολες κλιματολογικές συνθήκες.
Σε συνεργασία με τα φυτώρια Μπακασιέτα δοκιμάζουν επτά διαφορετικούς κλώνους του ερυθρωπού Ροδίτη, προχωρώντας την έρευνα για την ποικιλία, ενώ παράλληλα προωθούν τις όψιμες ελληνικές ποικιλίες Μαυροδάφνη, Ροδίτη, Κυδωνίτσα, Ασύρτικο και Λαγόρθι. Όσον αφορά στο Λαγόρθι, ξεδιαλέγουν την παλιά αντιπροσωπευτική εκδοχή του και την πολλαπλασιάζουν.
Δύο μετεωρολογικοί σταθμοί, που έχουν στηθεί σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών, μετρούν πολλές παραμέτρους σε δύο διαφορετικά αμπελοτόπια. Τα νερά του χειμώνα, που τρέχουν άφθονα στα ορεινά, προλαβαίνουν να γεμίσουν τις λιμνοδεξαμενές που κατασκεύασαν για να υποστηρίζουν τα νέα φυτά το καλοκαίρι, όταν το νερό κόβεται απότομα.
Στο Οινοποιείο
Αντίστοιχα, στο οινοποιείο ενσωματώνονται σταθερά νέες προτεραιότητες: χαμηλοί αλκοολικοί βαθμοί, ελαφρύτερες φιάλες όπου είναι δυνατόν, ανακύκλωση υλικών συσκευασίας, αξιοποίηση των στέμφυλων για δημιουργία βιολογικών λιπασμάτων και επανάχρησή τους στα αμπέλια, απόσταξη οινολασπών, παραγωγή βιολογικών οίνων και, βέβαια, πιστή έκφραση της αυθεντικότητας του terroir και των ποικιλιών που συμμετέχουν στις οινικές δημιουργίες κάθε έτους. Το οινοποιείο σημαίνεται ως επισκέψιμο και συμμετέχει σταθερά στον θεσμό Οινοξένεια που θεμελίωσε ο Άγγελος το 2013.
Παράλληλα, η Θεοδώρα και ο Αντόνιο συνεχίζουν να μελετούν νέα προϊόντα, όταν αυτά έχουν να εκφράσουν κάτι καινοτόμο ως γεύση και ως πολιτισμός. Μόλις παρουσιάζεται για πρώτη φορά η ετικέτα «Τζιβιέρες», γλυκό κρασί από την ποικιλία Κυδωνίτσα, μετά από χρόνια φυτεύσεων και δοκιμών. Πρόκειται για λιαστό οίνο που συμμετείχε στον ιστορικό Μαλβάζιο οίνο της Λακωνίας. Το πρωτογενές άρωμα, η γοητευτική στυφότητα του κυδωνιού και η γευστική ισορροπία σακχάρων–αλκοόλ προσφέρουν νέες διαστάσεις στην απόλαυση του σύγχρονου οινόφιλου.
Το Μέλλον
Η οικογένεια Ρούβαλη δημιουργεί και προσθέτει αξία τόσο στον τόπο της Αιγιάλειας όσο και στο ελληνικό κρασί συνολικά. Ο αγώνας για το επώνυμο, ποιοτικό και αυθεντικό ελληνικό κρασί δεν σταματά ποτέ, καθώς παραμένουν και αναγεννιούνται διάφορες εκδοχές που είτε υποκύπτουν σε προσωρινές μόδες μάρκετινγκ, είτε στην τάση για ισοπέδωση, είτε στο εύκολο κέρδος από εισαγόμενο χύμα κρασί, είτε στην απογοήτευση από τις πραγματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αμπελουργοί, βιώνοντας τα εμπόδια αναγέννησης της γεωργίας και της υπέροχης ελληνικής υπαίθρου. Εξίσου απογοητευτικό είναι το γεγονός ότι το κρασί δυσκολεύεται να μπει στην εστίαση με ΦΠΑ 24%, δηλαδή το ένα τέταρτο της τιμής του.
Μπροστά από τις προκλήσεις
Ο ελληνικός αμπελώνας έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια. Η κλιματική κρίση βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, οι αναταράξεις στη διεθνή αγορά είναι συνεχείς. Το ελληνικό κρασί χρειάζεται να βρεθεί στην κορυφή της παγκόσμιας κλίμακας αξιών. Το οινοποιείο Ρούβαλη είναι εδώ για να υπερβαίνει τις προκλήσεις και να ανιχνεύει με ανοιχτές κεραίες τις νέες δυνατότητες.